Ομηρική θεολογία

Ο συγγραφέας μάς προσφέρει μια ολοκληρωμένη περιήγηση στη θεολογία των Ομηρικών Επών. Μας γνωρίζει τα πρόσωπα, μας περιγράφει τις αλληλοσυσχετίσεις, τις συνήθειες και τις καταστάσεις θεών και ανθρώπων, τις τελετές και τις δεισιδαιμονίες που επικρατούσαν στην αρχαία Ελλάδα.

Κατά την ομηρική εποχή, η παρέμβαση των θεών στη ζωή τών ανθρώπων ήταν δεδομένη. Είτε το ζητούσαν είτε όχι οι άνθρωποι, οι θεοί κατέβαιναν από τον Όλυμπο στη γη και συγχρωτίζονταν με τους ανθρώπους, επεμβαίνοντας στον τρόπο ζωής τους ως βοηθοί ή τιμωροί, θέλοντας έτσι να καταστήσουν γνωστή την ισχύ τους. Σύμφωνα με την προφορική και γραπτή παράδοση, η μορφή τους ήταν ανθρώπινη, με αποτέλεσμα ο ανθρωπομορφισμός να αποτελεί ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά τους. Όπως οι άνθρωποι είχαν κι αυτοί αδυναμίες, ζητούσαν δε συχνά λατρείες και θυσίες από τους ανθρώπους.

Όνειρα, οιωνοί και χρησμοί ήταν οι τρόποι επικοινωνίας των ανθρώπων με τους θεούς και συμβολής των δεύτερων στη ζωή των ανθρώπων. Χωρίς τη Μοίρα όμως δεν μπορούσε να γίνει τίποτα, καθώς εκείνη καθόριζε τις ενέργειες των ανθρώπων και τη διάρκεια ζωής του καθενός.

Κάθε θνητός, είτε απλός άνθρωπος είτε ήρωας, είχε τον δικό του προστάτη θεό, όπως η Αθηνά ήταν προστάτιδα και αρωγός του Αχιλλέα και του Οδυσσέα. Η εμφάνιση των θεών στους ανθρώπους γινόταν είτε με τη θεϊκή (επιφάνεια) είτε με την ανθρώπινη μορφή τους (ενανθρώπιση). Στην πρώτη μέσω ονείρου και στη δεύτερη στην πραγματική ζωή, γευματίζοντας και συζητώντας μεταξύ τους. Βέβαια, η παρουσία τους άλλοτε ήταν αισθητή από τους ανθρώπους και άλλοτε όχι.

[…] Ο Όμηρος στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια δεν τους παρουσίαζε αόρατους ή άτρωτους, με ασύλληπτες υπερφυσικές ικανότητες. Επρόκειτο για θεούς με πάμπολλες ανθρώπινες ιδιότητες, εφόσον ενεργούσαν όπως οι άνθρωποι, καθώς ζούσαν μαζί τους, τους βοηθούσαν στις δυσκολίες τους και στην αδυναμία τους να πορευτούν σωστά προς τους στόχους τους. Γι’ αυτό και οι άνθρωποι τους τιμούσαν με προσευχές και θυσίες, αισθανόμενοι την ανάγκη να τους ευχαριστήσουν και να επικοινωνήσουν έτσι μαζί τους, είτε μόνοι τους είτε με τη βοήθεια ιερέα. Η ευσέβειά τους προς τους θεούς είχε πάντα θετικά αποτελέσματα, καθώς οι θεοί τους συμπαραστέκονταν και τους βοηθούσαν.

Από την Εισαγωγή της Επιμελήτριας